Burn-in bij OLED of tijdelijke beeldretentie?

Twee verschillende problemen

• Beeldretentie (ook image retention of image persistence): een vage kopie van iets dat lang op het scherm stond, blijft zichtbaar nadat het weg is. Het is tijdelijk en vervaagt, meestal binnen minuten tot uren met ander beeld.
• Burn-in (inbranding): ongelijke veroudering van de pixels of de achtergrondverlichting. Gebieden die heel lang hetzelfde heldere beeld toonden, zijn anders verouderd dan de rest. Het is blijvend.

OLED-schermen verouderen per pixel, dus burn-in is vooral een OLED-onderwerp. Sommige LCD-panelen tonen tijdelijke retentie, maar blijvende burn-in komt op LCD zelden voor.

Zo controleer je het

1. Open de backlight test op volledig scherm en toon middengrijs, daarna donkergrijs. Probeer ook effen rood, groen en blauw uit de kleurentest.
2. Zoek naar vormen die passen bij wat je vaak toont: taakbalken, vensterranden, zenderlogo's, game-HUD's, ondertitels.
3. Noteer hoe sterk de vorm is en maak een foto met verlaagde belichting.
4. Gebruik het scherm een uur of zo met afwisselend beeld, of laat het op een bewegend of neutraal beeld staan, en controleer daarna opnieuw met hetzelfde grijs.

Het resultaat lezen

• De vorm vervaagt of verdwijnt: beeldretentie. Er is niets beschadigd.
• De vorm blijft hetzelfde na enkele uren ander beeld en nadat de eigen onderhoudsroutine van het scherm heeft gedraaid: waarschijnlijk burn-in.
• Banden, wolken of gekleurde gebieden die bij geen enkel beeld passen: waarschijnlijk uniformiteit van het paneel en geen burn-in. Veel OLED's tonen vanaf nieuw lichte banding op donkergrijs; zie de backlight bleed test en de uniformiteitstest voor LCD-effecten.

Telefoons, tv’s en monitoren

• Telefoons met een OLED-scherm tonen slijtage het vaakst waar de statusbalk, navigatiebalk of het toetsenbord zitten. Toon grijs op volledig scherm bij hoge helderheid en kijk naar de boven- en onderrand.
• Tv's tonen zenderlogo's, nieuwstickers en zwarte balken van films die veel uren zijn bekeken. Controleer met grijs in de gewone beeldmodus van de tv.
• Monitoren lopen risico door taakbalken, vensterranden en bureaubladpictogrammen die de hele dag op hun plaats staan. Een verborgen taakbalk en een donkere achtergrond helpen.

Welk apparaat ook: beoordeel het met eigen ogen. Foto's overdrijven vage sporen; verlaag de belichting tot de foto overeenkomt met wat je ziet voordat je hem ergens heen stuurt.

Wat onderhoudsroutines van OLED doen

Veel OLED-monitoren, tv's en telefoons draaien een compensatieroutine, meestal als het scherm na gebruik wordt uitgezet of op verzoek vanuit het instellingenmenu. De naam verschilt per fabrikant (pixel refresh, panel care, panel refresh en vergelijkbaar). De routine meet hoe de pixels zijn verouderd en past de aansturing aan om ze gelijk te trekken. Sommige schermen verschuiven het beeld ook een beetje of dimmen stilstaande elementen om slijtage te spreiden.

• Deze routines draaien in het scherm zelf. Een website kan ze niet starten of vervangen; start ze vanuit het menu van het scherm, volgens de instructies van de fabrikant en zo vaak als die aanraadt.
• Ze kunnen ongelijke slijtage minder zichtbaar maken. Versleten pixels herstellen ze niet.

Kan burn-in worden hersteld?

Blijvende burn-in is met software niet terug te draaien. Video's en websites die kleuren laten knipperen of ruis laten scrollen, vaak aangeprezen als burn-in fixer of wiper, tonen gewoon ander beeld en helpen zo tijdelijke retentie te laten vervagen, wat normaal gebruik net zo goed doet. Ingebrande gebieden repareren ze niet; op OLED voegt urenlang helder knipperend beeld juist slijtage toe. TestDock biedt zo'n tool niet.

Voor echte burn-in zijn de opties de onderhoudsroutine van de fabrikant, de garantie (sommige fabrikanten dekken burn-in, andere sluiten het uit; kijk naar de voorwaarden voor jouw model) of een nieuw paneel.

Het risico verkleinen

• Gebruik een gematigde helderheid voor stilstaand beeld zoals bureaubladen en spreadsheets.
• Verberg de taakbalk, gebruik een donker thema en een schermbeveiliging of timer om het scherm uit te zetten.
• Laat de eigen onderhoudsfuncties van het scherm aan staan en laat het na gebruik zijn routine draaien.
• Wissel het beeld af: lange sessies met dezelfde HUD, hetzelfde logo of dezelfde nieuwsticker veroorzaken ongelijke slijtage.